The drama of things · Sunny van Zijst's work is imbued with a feeling for the drama of things; it reflects the theatricality of materials, the absurdity of contrasts, the dramatic quality of the dialogue between different things, both between the materials themselves and between an object and the person looking at it. It demonstrates that training in a given field never belies itself.
Sunny van Zijst trained as a theatrical designer at the Fontys Academie voor Beeldende Vorming in Tilburg. Her development as a pictorial artist clearly shows that - fortunately- theatre, in itself, has nothing to do with stage sets or actors in costume, contrary to what is generally regarded as its sole end result.

In fact, true theatre - real drama- is played out in the depiction of the interaction between things and people. It does not require a stage, actors, an auditorium, a playwright or a director; these are, at best, devices used in order to present the drama, whether or not they are capable of putting across its meaning and message. We are left to wait and see whether the whole thing manages to sparkle and crackle with any degree of animation; often, we find ourselves waiting interminably for the drama to come to life, so that it comes as a relief to be able to slope off in the interval, or to switch over to a different channel or just turn the whole thing off.
It is clear from Sunny van Zijst's work that she has fully grasped not only the message to be conveyed but also the medium used to put it across and the difference between appearance and substance. She knows how to transform her narratives, her stories and her messages into matter which is charged with tension and suspense, matter infused with imagination and form. Her works form what may be described as crystallized, materialized dialogues. The drama is frozen; the motion is rendered immobile and the action inert; the emotion is condensed, sealed in and thus concentrated and intensified. This infuses her objects and installations with a magical quality, giving them a mysterious force which may be said to represent the essential substance of theatre in its original, archetypal form. Theatre is not a matter of plot or action - the plot only serves as a vehicle for the drama, amounting to no more than a mere spectacle. Theatre involves myth, mystery, ritual, religion, incident and enchantment. If those elements are present, anything can and may happen: we will fervently believe in each and every absurd unreality. We will find that our imagination is stimulated, that we can move mountains, go crazy, grow wings and fly off to the most remote, far-flung places, discovering the deepest depths in the darkest of darknesses.
Such enchantment, such drama is ultimately to be found not in a played-out story or in written dialogue, or indeed in a succession of scenes and acts; such things constitute merely the aftermath or epilogue. The desire to trace things back to their roots and origins, to rediscover the source from which they first sprang into existence - this is what characterizes the distinctive choice made by this artist: her aim is not to continue recounting the story, or to retell it each time in a slightly different way, but precisely the opposite: by reading the story backwards, she seeks to arrive at the basic cause or reason underlying it.
This represents quite a quest - and one which, given her relative youth, has only just begun. It is a quest the outcome of which, happily, will not be known to us for a long time yet - assuming we want to know it - but one which stirs our curiosity and has the potential to recreate the magic and enchantment which is the sine qua non of art.
Fortunately, following the devastating confrontation between western art and art from the so-called third world ('Les Magiciens de la Terre', Paris 1989), it is not only the museums and large galleries which, realizing that a mistake of some sort has been made, have started to make a large-scale 'catching-up' effort; in addition, artists themselves have understood and taken this message on board during the course of the 1990s.

If there is something which we in the western, modern world have lost along the way, that something is our sense of magic - our feeling, or rather our instinct, for the magic of things. And if there is something which - ever more painfully - we find to be missing from our lives, that something is magic. Whilst I do not wish, in a sociologically correct way, to embark on any trend analysis, or to exorcise the spirit of our times, it is clear that the writing on the wall of the cushioned, insulated habitat in which we have spent the present decade speaks volumes.
The whole fin-de-siècle atmosphere in which we find ourselves rummaging around, complete with New Age sounds and vague, religious, quasi-sectarian writings, accompanied by their attendant attributes, expresses -generally, to a chorus of shrill incomprehension- something of that desire, that nostalgia. We keep on looking, searching far from home, far from our culture, in the hope that a little rabbit's tail, with a child's tooth on a piece of string, will be enough to exorcise the evil spirits, and arm us against the perils of the third millennium after Christ. We forget that, close to home, just around the corner, our own culture is to be found, a culture offering the active, unfathomable springs of myth and magic. Those springs have been debased and polluted into loose forms, accepted and superficial codes and quotations, which the post-modernism characterising the final quarter of the twentieth century has willingly turned into a playground.
Those artists - and this is something which can only be done by artists - who have the courage to trace things back to their roots, to filter out the pollution, to decipher the accepted codes back to their origins and causes, may prove to be the new avant-garde, leading the way into the new millennium. Provided she does not allow herself to be taken in or soothed gently into sleep, Sunny van Zijst could be amongst their number. Keep on your guard and arm yourself!

Mireille Houtzager
Eindhoven, 31-12-1998 / 1-1-1999.
Translation: James Benn

Het drama der dingen · Een gevoel voor het drama van de dingen, de theatraliteit van materialen, de absurditeit van contrasten, de dramatiek van de dialoog tussen de dingen, tussen de materialen onderling en tussen het object en de beschouwer: een opleiding verloochent zich nooit. Opgeleid als theatervormgever aan de Fontys Academie voor Beeldende Vorming te Tilburg, laat de ontwikkeling van Sunny van Zijst als beeldend kunstenaar zien dat theater op zich (gelukkig) niets heeft te maken met een schouwburgdecor en een gekostumeerde acteur, iets dat meestal als de ultieme en enige uitkomst ervan wordt beschouwd.

Het echte theater, het ware drama speelt zich immers af in de verbeelde interactie tussen de dingen en de mensen. Daar is een toneel, een acteur, de zaal, de auteur, de regisseur helemaal niet bij nodig, dat zijn hooguit instrumenten, al dan niet bekwame (uit)dragers van betekenis en boodschap. We moeten vervolgens maar afwachten of dat tezamen straks zindert en spettert, vaak blijven we wachten en wachten om in de pauze opgelucht de benen te nemen, te zappen of de knop om te draaien.
Uit het werk van Sunny van Zijst blijkt dat zij de boodschap, de boodschapper èn het verschil tussen de vlag en de lading heeft begrepen. Haar verhalen, verhaaltjes en boodschappen weet zij om te zetten in geladen materie, verbeelde materie en vorm. Haar werken vormen als het ware uitgekristalliseerde, gematerialiseerde dialogen. Het drama is bevroren, de beweging stilgezet, de handeling verstild, de emotie ingedikt, ingepakt en daarmee geconcentreerd en verhevigd.
Het verschaft haar objecten en installaties een betovering, een mysterieuze kracht die wel eens de kern zou kunnen zijn van theater in haar oorspronkelijke oervorm. Theater is niet de handeling, dat is slechts voertuig, spektakel. Theater is mythe, mysterie, cult, religie, gebeuren en betovering. Als dat er is kan en mag alles gebeuren: geloven we vurig in elke onzinnige onwerkelijkheid, wordt onze verbeelding aangewakkerd, verzetten we bergen, zien we ze vliegen, meten ons vleugels aan, vliegen we naar de verste verten of dalen af in het duisterste der duisternissen.
Die betovering, dat drama zit tenslotte niet in een (uit)gespeeld verhaal, een geschreven dialoog, de opeenvolging van scènes en handelingen, dat is slechts naspel, epiloog. Het verlangen om het spoor terug te willen lopen, op zoek naar de oorsprong, de bron van waaruit het is ontstaan, is de kenmerkende keuze die deze kunstenaar heeft gemaakt: niet het verhaal verder, of telkens opnieuw weer een beetje anders te vertellen, maar tegen de keer in het verhaal terug te lezen tot op het bot van de oorspronkelijke aanleiding.
Een hele zoektocht, een die gezien haar relatieve jeugd nog maar pas is begonnen. Een zoektocht waar we de uitkomst (gelukkig) nog lang niet van weten -als we die al zouden willen weten- maar wel een die nieuwsgierig maakt, een die in potentie raakt aan de betovering die kunst á-priori is. Na de verpletterende confrontatie tussen de Westerse kunst en de kunst uit de zogenaamde Derde wereld 'Les magiciens de la Terre', Parijs 1989) hebben gelukkig niet alleen de musea en grote galerieën begrepen dat er ergens een foutje is gemaakt en zijn op grote schaal aan een 'inhaalslag' begonnen, maar ook de kunstenaars zelf hebben in de loop van de jaren negentig deze boodschap begrepen.

Als wij in de Westerse, moderne wereld iets verloren hebben onderweg dan is het de Magie, ons gevoel, of liever gezegd ons instinct voor de magie van de dingen.
En, als we iets -steeds pijnlijker- zijn gaan missen is het die magie. Zonder nu sociologisch correct meteen aan trendonderzoek of bezwering te willen doen, moge het duidelijk zijn dat de tekenen aan de wanden van onze gecapitonneerde negentiger jaren interieurs boekdelen spreken.
Het hele Fin de Siècle-geneuzel, compleet met New-Age-klanken en vage religieuze, secte-achtige geschriften met bijbehorende attributen tonen -over het algemeen in schrille onbegrepenheid- iets van dat verlangen, die nostalgie.
We zoeken het wederom ver, ver van huis, ver van onze cultuur en hopen dat een konijnenstaartje met een kindertandje aan een touwtje voldoende bezwering zullen blijken te zijn om ons te wapenen voor (alweer) het derde millennium na Christus. Vergeten wordt dat dichtbij huis, om de hoek, de eigen cultuur, springlevende, peilloze bronnen van mythe en magie zijn. Verwaterd, vervuild in loze vormen, geaccepteerde afgelebberde codes en citaten waar het postmodernisme gedurende het laatste kwart van de twintigste eeuw naar hartelust een speeltuin van gemaakt heeft.
De kunstenaars -en van hen zal het toch moeten komen- die de moed hebben het spoor terug te zoeken, de vervuiling te filteren, de geaccepteerde codes terug te coderen tot hun oorsprong en aanleiding, die mogen de nieuwe avant-garde van de padvinders voor het nieuwe millennium worden.
Sunny van Zijst -als ze zich niet laat (in)pakken of zoet in slaap sussen- zou een van hen kunnen worden. Akela hoedt en wapent U!

Mireille Houtzager
Eindhoven, 31-12-1998/1-1-1999.